De Europese Autoriteit voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AMLA) boekt verdere vooruitgang bij de uitvoering van het herziene Europese kader ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AML/CFT).
Recente ontwikkelingen omvatten de afronding van drie ontwerpen van technische reguleringsnormen (Regulatory Technical Standards – RTS), de voorbereiding van een centrale Europese toezichtdatabank en verdere werkzaamheden rond vereenvoudigde cliëntenonderzoeksmaatregelen.
Voor verzekeringstussenpersonen die onderworpen zijn aan de antiwitwasverplichtingen, geven deze ontwikkelingen een duidelijker beeld van de mogelijke gevolgen van de toekomstige Europese vereisten voor de identificatie van cliënten, screening, doorlopende waakzaamheid en interne complianceprocedures.
Drie technische reguleringsnormen: wat betekenen ze in de praktijk?
Op 1 oktober 2026 kondigde AMLA aan dat drie ontwerpen van technische reguleringsnormen waren afgerond en ter goedkeuring aan de Europese Commissie waren voorgelegd.
1. Cliëntenonderzoek: meer gedetailleerde vereisten, met ruimte voor evenredigheid
De eerste reeks normen verduidelijkt hoe onderworpen entiteiten cliënten en uiteindelijke begunstigden moeten identificeren en hun identiteit verifiëren, het doel en de beoogde aard van zakelijke relaties moeten vaststellen en screening- en cliëntenonderzoeksmaatregelen moeten toepassen.
Verschillende bepalingen zijn bijzonder relevant voor de praktijk:
- Identificatie van cliënten: het ontwerp voorziet in meer flexibiliteit met betrekking tot identificatiegegevens, waaronder geboorteplaats en nationaliteit, om rekening te houden met verschillen tussen identiteitsdocumenten en elektronische identificatiesystemen.
- Identificatie op afstand: elektronische identificatie en verificatiemethoden op afstand worden behandeld, met waarborgen inzake de betrouwbaarheid, veiligheid en vertrouwelijkheid van het verificatieproces.
- Screening van PEP’s en sanctielijsten: geautomatiseerde instrumenten zijn niet noodzakelijk verplicht. Manuele controles of een combinatie van methoden kunnen worden gebruikt, op voorwaarde dat de screening doeltreffend blijft en evenredig is met de activiteiten, risico’s, complexiteit en omvang van de tussenpersoon.
- Uiteindelijke begunstigden (UBO’s): bepaalde vereisten met betrekking tot eigendoms- en zeggenschapsstructuren zijn vereenvoudigd. De verplichting om relevante informatie over de uiteindelijke begunstigden te begrijpen en te verifiëren blijft evenwel bestaan.
- Bestaande cliënten: de gegevens met betrekking tot bestaande zakelijke relaties zullen risicogebaseerd in overeenstemming moeten worden gebracht met de nieuwe vereisten, binnen de toepasselijke actualiseringstermijnen. Dit houdt niet automatisch in dat voor elke cliënt het volledige identificatieproces opnieuw moet worden doorlopen.
Deze bepalingen zijn bijzonder relevant voor ondernemingen die hun procedures voor cliëntenacceptatie, compliance-instrumenten en het beheer van bestaande cliëntenportefeuilles evalueren.
2. Zakelijke relaties en occasionele verrichtingen: verduidelijking van het toepassingsgebied
De tweede reeks RTS legt criteria vast om zakelijke relaties te onderscheiden van occasionele verrichtingen en om onderling verbonden verrichtingen te identificeren.
Dit onderscheid is belangrijk omdat zakelijke relaties cliëntenonderzoeksmaatregelen en doorlopende waakzaamheid vereisen, terwijl de behandeling van occasionele verrichtingen afhankelijk is van de toepasselijke drempelbedragen en andere risicogerelateerde omstandigheden.
Voor verzekeringstussenpersonen wordt bij de beoordeling onder meer rekening gehouden met de verwachte duur van de relatie en de voorziene herhaling van diensten.
Het ontwerp verduidelijkt ook dat de identificatie van onderling verbonden verrichtingen moet steunen op informatie waarover de onderworpen entiteit reeds beschikt of waartoe zij redelijkerwijs toegang heeft, zonder dat een onevenredige bijkomende gegevensverzameling wordt vereist.
AMLA heeft geen verdere verlaging voorgesteld van de drempelbedragen voor cliëntenonderzoek bij occasionele verrichtingen, boven op de drempels die reeds in de Europese antiwitwasverordening zijn vastgelegd.
De benadering is grotendeels beginselgebaseerd, waardoor tussenpersonen de aard van hun cliëntenrelaties kunnen beoordelen in het licht van hun werkelijke activiteiten.
3. Groepsbrede regelingen: consistente controles en informatie-uitwisseling
De derde reeks RTS heeft betrekking op de AML/CFT-regelingen binnen groepen, waaronder governance, risicobeheer, interne controles en informatie-uitwisseling tussen groepsentiteiten.
Ze behandelt ook situaties met dochterondernemingen of bijkantoren in derde landen, in het bijzonder wanneer de lokale wetgeving de toepassing van groepsbrede AML/CFT-verplichtingen beperkt.
Deze bepalingen zijn vooral relevant voor groepen van tussenpersonen die via meerdere juridische entiteiten of grensoverschrijdend actief zijn.
Evenredigheid blijft een centraal aandachtspunt
BIPAR nam deel aan de raadplegingen over de drie ontwerpen van technische normen, met inbreng van zijn ledenverenigingen, waaronder Becobra. Daarbij werd gepleit voor doeltreffende maar evenredige vereisten die rekening houden met de specifieke kenmerken van verzekeringsbemiddeling.
Verschillende bezorgdheden die tijdens de raadplegingen werden geuit, zijn verwerkt in de definitieve ontwerpen, waaronder meer flexibiliteit bij identificatievereisten, vereenvoudigde bepalingen inzake uiteindelijke begunstigden en een technologieneutrale benadering van screening.
De erkenning dat doeltreffende screening niet noodzakelijk geautomatiseerde oplossingen vereist, is bijzonder relevant voor tussenpersonen met uiteenlopende bedrijfsmodellen, cliëntenvolumes en risicoprofielen.
Evenredigheid neemt evenwel niet weg dat moet kunnen worden aangetoond dat de toegepaste maatregelen passend en doeltreffend zijn.
Vereenvoudigd cliëntenonderzoek: Becobra neemt deel aan Europese besprekingen
Naast de technische reguleringsnormen werkt AMLA aan richtsnoeren over de toepassing van vereenvoudigde cliëntenonderzoeksmaatregelen (Simplified Customer Due Diligence – SDD) in situaties met een lager risico.
AMLA heeft aangegeven dat de ontwerpen van technische normen zelf slechts beperkte ruimte bieden voor verdere algemene vereenvoudiging zonder buiten de bepalingen van de Europese antiwitwasverordening te treden. Aanvullende richtsnoeren zijn daarom belangrijk om te verduidelijken hoe vereenvoudigde maatregelen in de praktijk kunnen worden toegepast.
Becobra brengt de expertise van zijn leden in tijdens het sectorale rondetafeloverleg over vereenvoudigd cliëntenonderzoek, samen met andere vertegenwoordigers die via BIPAR worden gecoördineerd.
De besprekingen richten zich op het identificeren van situaties met een daadwerkelijk lager risico, het onderzoeken van bestaande praktijken en het bepalen welke vereenvoudigde maatregelen en waarborgen passend zijn.
Voor verzekeringstussenpersonen is dit bijzonder relevant voor producten en zakelijke relaties die een beperkt risico op witwassen of terrorismefinanciering inhouden.
Becobra wil praktijkervaring uit de sector aanbrengen en bijdragen tot een benadering waarbij de cliëntenonderzoeksverplichtingen aansluiten bij de werkelijke risico’s, in plaats van onnodig uniforme procedures op te leggen voor uiteenlopende producten en bedrijfsmodellen.
De besprekingen zullen als input dienen voor de toekomstige richtsnoeren van AMLA.
Een centrale Europese AML/CFT-toezichtdatabank
AMLA werkt eveneens aan een centrale Europese databank om de informatie-uitwisseling tussen toezichthoudende autoriteiten te verbeteren en een consistenter, risicogebaseerd toezicht te ondersteunen.
De databank zal informatie bevatten over onderworpen entiteiten, waaronder AML/CFT-risicoprofielen, toezichtsmaatregelen, sancties, vergunningen en relevante beoordelingen van de betrouwbaarheid en geschiktheid van leidinggevenden en andere betrokken personen (fit-and-proper assessments).
De bijbehorende ontwerpen van technische reguleringsnormen waren het voorwerp van een openbare raadpleging en hoorzitting.
AMLA geeft aan dat de voorgestelde databank geen nieuwe rechtstreekse rapporteringsverplichtingen voor tussenpersonen zal creëren. De informatie zal door de toezichthoudende autoriteiten worden aangeleverd, hoofdzakelijk op basis van gegevens waarover zij reeds beschikken of die op grond van het toepasselijke regelgevingskader moeten worden verstrekt.
Niettemin vormt dit initiatief een stap naar een meer gestructureerde Europese uitwisseling van toezichtinformatie. Dat maakt gegevenskwaliteit, vertrouwelijkheid en evenredige toezichtspraktijken tot belangrijke aandachtspunten.
Voorbereiding op het nieuwe kader: Europese ontwikkelingen en Belgische sectorafspraken
De Europese antiwitwasverordening zal in beginsel van toepassing zijn vanaf 10 juli 2027.
De drie afgeronde ontwerpen van RTS moeten nog door de Europese Commissie worden aangenomen en in het Publicatieblad van de Europese Unie worden bekendgemaakt. Volgens de huidige voorstellen zouden zij zes maanden na hun inwerkingtreding van toepassing worden.
In afwachting blijven de bestaande Belgische antiwitwasverplichtingen en de toezichtsvereisten van de FSMA van toepassing.
Op Belgisch niveau werkt Becobra samen met de andere sectorverenigingen aan een herziening van de bestaande sectorovereenkomst inzake de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering. Daarbij wordt rekening gehouden met de regelgevende ontwikkelingen en de praktijkervaring binnen de verzekeringssector.
Deze werkzaamheden staan los van de Europese regelgevende initiatieven van AMLA, maar streven dezelfde doelstelling na: ervoor zorgen dat AML/CFT-maatregelen doeltreffend, coherent en praktisch werkbaar zijn.
Becobra zal blijven bijdragen aan de ontwikkeling van evenredige AML/CFT-vereisten op Europees en Belgisch niveau, met bijzondere aandacht voor rechtszekerheid, operationele haalbaarheid en de specifieke kenmerken van verzekeringsbemiddeling.
