De Europese Commissie heeft het voorstel voor een verordening betreffende de toegang tot financiële gegevens (FiDA – Financial Data Access) opgenomen in de lijst van wetgevingsvoorstellen die zij voornemens is in te trekken. Dat blijkt uit haar werkprogramma voor 2027, dat op 4 november 2026 werd gepubliceerd.
Zoals Becobra eerder berichtte, was de toekomst van FiDA steeds onzekerder geworden. De Commissie bevestigt nu dat zij het voorstel in zijn huidige vorm niet verder wil behandelen.
Wat beoogde FiDA?
Het FiDA-voorstel, dat in juni 2023 werd ingediend, had tot doel een Europees kader voor Open Finance tot stand te brengen. Daarmee zou het delen van gegevens onder controle van de klant worden uitgebreid van de banksector naar andere financiële diensten, waaronder verzekeringen.
Door een kader te creëren voor het delen van bepaalde financiële gegevens met derden, mits toestemming van de klant, wilde het voorstel innovatie stimuleren, de keuzemogelijkheden voor consumenten vergroten en meer gepersonaliseerde financiële dienstverlening mogelijk maken. Voor verzekeringstussenpersonen kon een betere toegang tot relevante gegevens ook bijdragen tot efficiënter advies, een betere vergelijking van marktaanbiedingen en een vollediger inzicht in de behoeften van klanten.
Het voorstel vereiste echter de uitbouw van een omvangrijke nieuwe regelgevende en technische infrastructuur, met onder meer regelingen voor gegevensdeling en bijkomende verplichtingen voor financiële instellingen en tussenpersonen.
Waarom uitten verzekeringstussenpersonen bezorgdheden?
Hoewel BIPAR en zijn nationale verenigingen, waaronder Becobra, de doelstellingen inzake innovatie en controle van klanten over hun financiële gegevens onderschreven, stelden zij vragen bij de evenredigheid van het voorgestelde kader en de mate waarin het rekening hield met de specifieke kenmerken van verzekeringsbemiddeling. Deze bezorgdheden werden gedurende het volledige wetgevingsproces onder de aandacht gebracht van Europese en nationale beleidsmakers.
De belangrijkste aandachtspunten waren:
- Evenredigheid en kosten: aanzienlijke implementatievereisten, zonder voldoende onderbouwing dat de verwachte voordelen voor consumenten opwogen tegen de complexiteit en de vereiste investeringen.
- Eerlijke mededinging: mogelijke concurrentieverstoringen tussen marktdeelnemers, in het bijzonder wat betreft de toegang van grote digitale platformen tot gegevens en de concurrentiepositie van onafhankelijke tussenpersonen.
- Effectieve toegang tot gegevens: onduidelijkheid over de voorwaarden waaronder tussenpersonen toegang zouden krijgen tot gedeelde gegevens, onder meer wat betreft de samenhang met de vereisten van de DORA-verordening.
- Governance: onvoldoende erkenning van de representatieve beroepsverenigingen van tussenpersonen binnen het bestuur van regelingen voor het delen van financiële gegevens.
- Gegevensbescherming en beveiliging: bezorgdheden over passende waarborgen voor de bescherming van gevoelige financiële en verzekeringsgegevens.
De bezorgdheden hadden dus geen betrekking op de doelstellingen van Open Finance op zich, maar op de vraag of het voorgestelde kader een evenredige, werkbare en voldoende veilige manier bood om die doelstellingen te verwezenlijken.
Waarom wil de Commissie FiDA intrekken?
De Commissie wijst erop dat het voorstel al meer dan drie jaar wordt besproken, dat er sinds juni 2025 geen trialoogvergaderingen meer hebben plaatsgevonden en dat het weinig waarschijnlijk is dat binnen een redelijke termijn voldoende steun in de Raad kan worden gevonden.
De voorgenomen intrekking sluit bovendien aan bij de bredere agenda van de Commissie inzake vereenvoudiging van regelgeving en versterking van het concurrentievermogen.
Hoe gaat het verder met Open Finance?
De Commissie is voornemens FiDA binnen zes maanden in te trekken. De formele intrekking moet nog plaatsvinden en er werd geen vervangend voorstel aangekondigd.
Het debat over het delen van financiële gegevens blijft niettemin bijzonder relevant, zeker nu digitalisering en artificiële intelligentie nieuwe mogelijkheden creëren, maar tegelijk belangrijke vragen oproepen over de toegang tot, de controle over en het gebruik van financiële informatie.
Voor onafhankelijke verzekeringstussenpersonen kan toegang tot betrouwbare en overdraagbare klantgegevens bijdragen tot kwaliteitsvol advies, mededinging en keuzevrijheid voor de klant. Een toekomstige aanpak moet daarom zowel onevenredige verplichtingen als concurrentiële onevenwichten vermijden die de toegang tot informatie kunnen beperken of bepaalde marktdeelnemers bevoordelen.
Toekomstige initiatieven moeten vertrekken vanuit aantoonbare consumentenbehoeften en concrete toepassingsgevallen binnen de verzekeringsmarkt, met evenredige vereisten, eerlijke toegang tot gegevens, een robuuste gegevensbescherming en erkenning van de specifieke rol en toegevoegde waarde van verzekeringsmakelaars en risicoadviseurs.
